Ο ρόλος του πατέρα στη Σύγχρονη Οικογένεια : Παρουσία , Στήριξη και Συναισθηματική Εγγύτητα.

Εισαγωγή

Ο ρόλος του πατέρα πλέον μέσα στην οικογένεια δεν είναι όπως τα παλιά τα χρόνια αντιθέτως εξελίσσεται , αλλάζει και επαναπροσδιορίζεται . Από την φιγούρα του αυστηρού προστάτη του παρελθόντος , μέχρι τον πιο ευάλωτο , συναισθηματικά διαθέσιμο πατέρα του σήμερα , οι απαιτήσεις και οι προκλήσεις αυξάνονται , αλλά και η δυναμική που μπορεί να έχει ο πατέρας στη συναισθηματική και ψυχολογική ανάπτυξη των παιδιών είναι πιο ορατή από ποτέ. Αναφερόμαστε πλέον σε μια βαθιά ανθρώπινη και ουσιαστική σχέση , που διαμορφώνει , εμπνέει και ενδυναμώνει .

Η Εξέλιξη του Πατρικού Ρόλου

Ως γνωστόν , ο πατέρας συσχετιζόταν με τη δύναμη , την παροχή καθώς και την πειθαρχία. Πολλοί απ΄εμάς μεγαλώσαμε με πατεράδες που εργάζονταν αδιάκοπα που έδιναν το «παράδειγμα» , αλλά χωρίς συναισθηματική έκφραση. Σήμερα , όμως , οι πατεράδες καλούνται να είναι κάτι πολύ περισσότερο από εκείνο το αυστηρό πρότυπο , που είχαμε στο μυαλό μας . Πλέον και όχι αδίκως φυσικά τους αποκαλούμε συνοδοιπόρους , φροντιστές καθώς και πρότυπα συναισθηματικής ωριμότητας. Πιο συγκεκριμένα , ο ρόλος του είναι να συμμετέχει ενεργά στην ανατροφή που παρίσταται στη ζωή των παιδιών του όχι απλώς ως αρχή , αλλά ως σύνδεση. Και αυτή η αλλαγή , αν και γεμάτη δυνατότητες , συνοδεύεται συχνά από αβεβαιότητα , εσωτερικές συγκρούσεις και ανάγκη επαναπροσδιορισμού.

Η Συναισθηματική Παρουσία και το Δέσιμο

Το παιδί δεν χρειάζεται έναν τέλειο πατέρα. Χρειάζεται έναν πατέρα παρόντα. Έναν άνθρωπο που κοιτάει στα μάτια , που ακούει χωρίς να κρίνει , που δείχνει με τις πράξεις του ότι «είμαι εδώ για σένα , και όχι μόνο όταν όλα πάνε καλά». Έρευνες δείχνουν ότι η συναισθηματική παρουσία του πατέρα ενισχύει την αίσθηση ασφάλειας του παιδιού. Ο τρόπος που ο πατέρας ανταποκρίνεται στις ανάγκες του παιδιού του τόσο πρακτικά όσο και συναισθηματικά , επηρεάζει βαθιά την αυτοεικόνα , την εμπιστοσύνη και την ικανότητα του παιδιού να σχετίζεται με τους άλλους. Ακούγοντας το παιδί λέξεις όπως το «σε βλέπω» , το «είμαι περήφανος για σένα» χαράζονται ανεξίτηλα μέσα τους ενισχύοντας το αίσθημα της αυτοεκτίμησης.

Η Ψυχολογική Επίδραση του Πατέρα στην Ανάπτυξη.

Έρευνες επιβεβαιώνουν πως τα παιδιά που μεγαλώνουν με πατεράδες που είναι ενεργοί και συναισθηματικά διαθέσιμοι παρουσιάζουν καλύτερες κοινωνικές δεξιότητες , μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση , και υγιέστερες σχέσεις στην ενήλικη ζωή τους. Πέραν αυτού όμως , υπάρχει και η ψυχική εμπειρία , το πως δηλαδή νιώθει ένα παιδί όταν μπορεί να στραφεί στον πατέρα του όχι αποκλειστικά για απαντήσεις αλλά για κατανόηση.

Ωστόσο, ο ρόλος του πατέρα αλλάζει ιδιαίτερα κατά την περίοδο της εφηβείας ,όπου δεν είναι πια ο ήρωας που τα ξέρει όλα αλλά ο άνθρωπος που αντέχει τη σύγκρουση με το παιδί του , που σέβεται την ανάγκη για ανεξαρτησία και που δεν τρομάζει από τα ξεσπάσματα και τις εκρήξεις , μιας και έχει μάθει πρώτα να κρατά τον εαυτό του.

Και εδώ θα θέσω ένα ερώτημα: Τί γίνεται όταν αυτός ο ρόλος λείπει ή είναι ασταθής; Θα σου απαντήσω λοιπόν ότι τα παιδιά συχνά παλεύουν με την ταυτότητα , τα όρια και τις σχέσεις τους. Δεν πρόκειται για «ενοχοποίηση» , αντιθέτως παρατηρούμε πως η πατρότητα δεν σταματά ποτέ να επηρεάζει και να εξελίσσεται.

Η Δυναμική Πατέρας -Μητέρας :

Συμπληρωματικότητα και Συνδημιουργία

Η συντροφική σχέση των γονέων αποτελεί καθοριστικό πλαίσιο για την ψυχική ισορροπία των παιδιών. Όταν ο πατέρας και η μητέρα έχουν κοινή γραμμή , αλληλοσυμπληρώνονται και επικοινωνούν με αγάπη και σεβασμό , το παιδί βιώνει μια ασφάλεια μιας και το πλαίσιο που μεγαλώνει καθορίζεται με όρια ακόμη κ όταν υπάρχουν δυσκολίες ή ακόμη και διαφωνίες . Η συμπληρωματικότητα στην οποία αναφέρομαι δεν σημαίνει καταμερισμό ρόλων αλλά ουσιαστική συνύπαρξη. Συγκεκριμένα ,δύο ενήλικες παρά τις διαφορές τους ,μπορούν να προσφέρουν στα παιδιά τους την εμπειρία της πολυφωνίας , της συνεργασίας και της αγάπης που αντέχει στα δύσκολα. Άλλωστε το παιδί δεν χρειάζεται δύο ίδιους γονείς αλλά δύο αυθεντικούς ανθρώπους που προσπαθούν Μαζί.

Η Ανθρώπινη Διάσταση του Πατέρα :

Ευαλωτότητα και Ενδυνάμωση

Πίσω από κάθε ρόλο και συγκεκριμένα αυτόν του πατέρα υπάρχει ένας άνθρωπος . Ένας άνδρας που μεγαλώνει κ εκείνος , παράλληλα με τα παιδιά του .Δεν γεννιέται κάποιος «πατέρας». Γίνεται αργά μέσα από στιγμές , ερωτήματα , σιωπές και ανατροπές. Η πατρότητα συχνά βιώνεται με έναν αόρατο διχασμό. Από τη μία η επιθυμία να είναι παρών , στοργικός και υποστηρικτικός και από την άλλη ο φόβος μήπως δεν φανεί «αρκετός» .Πιο συγκεκριμένα , μήπως δείξει συναισθήματα που κοινωνικά του έχουν μάθει να κρατά πίσω. Πολλοί πατεράδες έχουν μεγαλώσει με τον ¨χρυσό κανόνα¨ ότι «δεν είναι σωστό να κλαις» , ότι «η αδυναμία δεν επιτρέπεται»  , ότι «οι άντρες δεν μιλούν για τα συναισθήματά τους»

Αυτή η εσωτερικευμένη σιώπη συνοδεύει πολλούς άντρες στην πατρότητα . Κουβαλούν ρόλους που δε διάλεξαν , πληγές που δεν είχαν ποτέ την ευκαιρία να εκφράσουν , και προσδοκίες που μοιάζουν συχνά ασφυκτικές . Κι όμως , η ίδια η πατρότητα μπορεί να γίνει μια ευκαιρία προσωπικής θεραπείας .Γιατί το παιδί δεν σε καλεί να είσαι τέλειος αλλά αληθινός .

Ας μιλήσουμε τώρα και για την ευαλωτότητα , αυτή η λέξη που τόσο συχνά παρεξηγείται. Δεν είναι αδυναμία όπως πολλοί την θεωρούν εν αντιθέση είναι δύναμη που έχει συνείδηση των ορίων της . Όταν ένας πατέρας ζητά συγγνώμη , όταν παραδέχεται ότι δεν έχει όλες τις απαντήσεις και είτε όταν κάθεται δίπλα του χωρίς να προσπαθεί να διορθώσει τα πάντα , του δείχνει πως είναι να είσαι άνθρωπος  και πως να είσαι συναισθηματικά ώριμος . Το παιδί δεν φοβάται αυτόν τον πατέρα . Αντίθετα , ανακουφίζεται γιατί καταλαβαίνει και το ίδιο το παιδί ότι μπορεί κι εκείνο να μην είναι τέλειο αλλά αυθεντικό.

Τώρα , όσον αφορά την ενδυνάμωση του πατέρα δεν περνά μέσα από τον έλεγχο ή την σιωπή , αλλά από την αποδοχή του εαυτού του . Πολλοί άντρες βρίσκουν την πατρότητα σαν κάλεσμα για επανασύνδεση με το δικό τους εσωτερικό παιδί. Για να δώσουν στον εαυτό τους μέσα από το παιδί τους , όσα στερήθηκαν . Φυσικά για να επιτευχθεί κάτι τέτοιο χρειάζεται χώρος ,φροντίδα , επεξεργασία .

Επίλογος

Ο ρόλος του πατέρα είναι μοναδικός. Άλλωστε , κάθε πατέρας έχει το δικαίωμα να πονά , να δυσκολεύεται , να μπερδεύεται και ταυτόχρονα να είναι καλός πατέρας. Γιατί τα παιδιά όπως αναφέραμε και παραπάνω δεν χρειάζονται έναν τέλειο πατέρα αλλά έναν πατέρα που προσπαθεί , αναγνωρίζει τα λάθη του και επιλέγει να είναι παρών με αυθεντικότητα ακόμη και όταν δεν έχει έτοιμες λύσεις. Η πατρότητα δεν είναι μόνο ευθύνη. Είναι και δώρο μιας και είναι μια ευκαιρία για βαθιά σύνδεση , για προσωπική μεταμόρφωση και για την καλλιέργεια ενός δεσμού που κρατάει για πάντα.

Εσύ ως πατέρας είσαι έτοιμος γι αυτό τον συναρπαστικό ρόλο…

Μαριάνθη Κατσούδα!

Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας

Πελασγίας 10, Περιστέρι 12136

Τ:2105748424