Χτίζοντας Ψυχική Ανθεκτικότητα

Χτίζοντας Ψυχική Ανθεκτικότητα:

Η δύναμη να σηκωνόμαστε Ξανά.

Στη ζωή όλοι έχουμε βρεθεί σε στιγμές που νιώθαμε ότι « δεν πάει άλλο» . Μία απώλεια , μία κρίση , μία αποτυχία , μία ανατροπή που μας έβγαλε από το comfort zone μας ( ασφάλεια της καθημερινότητας) . Κι όμως , αν κοιτάξουμε πίσω , θα θυμηθούμε ότι βρήκαμε τρόπο να συνεχίσουμε και να μην τα παρατήσουμε. Ίσως όχι αμέσως ,ίσως με κόπο , αλλά τα καταφέραμε . Αυτή είναι η ψυχική ανθεκτικότητα : η ικανότητα να λυγίζουμε χωρίς να σπάμε , να πέφτουμε αλλά να ξανασηκωνόμαστε. Και το πιο ελπιδοφόρο; Η ανθεκτικότητα δεν είναι προνόμιο λίγων. Δεν είναι έμφυτη δύναμη, αλλά δεξιότητα που καλλιεργείται δυναμικά στο χρόνο.

Τι είναι η ψυχική ανθεκτικότητα?

Η ψυχική ανθεκτικότητα είναι η ικανότητα ενός ατόμου να προσαρμόζεται και να ανακάμπτει θετικά από αντιξοότητες, τραύματα, ή έντονο στρες, ξεπερνώντας τις δυσκολίες και βγαίνοντας ενισχυμένο από αυτές. Περιγράφεται ως μια δυναμική διαδικασία που περιλαμβάνει την αξιοποίηση εσωτερικών και εξωτερικών πόρων για την αποτελεσματική διαχείριση στρεσογόνων καταστάσεων, αντί της κατάρρευσης. 

Πιο συγκεκριμένα , η ανθεκτικότητα δεν σημαίνει «δεν πονάω» ή «δεν επηρεάζομαι». Σημαίνει ότι επιτρέπω στον εαυτό μου να νιώσει , να βιώσει το σοκ , τη λύπη , το άγχος – αλλά βρίσκω μέσα μου και γύρω μου τον τρόπο να συνεχίσω. Θα μπορούσαμε να παρομοιάσουμε την ψυχική ανθεκτικότητα σαν ένα «ψυχολογικό ανοσοποιητικό σύστημα» που μας βοηθά να αντιμετωπίζουμε τις προκλήσεις χωρίς να καταρρέουμε. Παρακάτω , θα δούμε τους πυλώνες της ανθεκτικότητας.

Η πρώτη δύναμη είναι να αναγνωρίζουμε τι συμβαίνει μέσα μας. Όταν ξέρω πώς νιώθω , μπορώ να επιλέξω πώς θα αντιδράσω , αντί να παρασύρομαι από συναισθήματα.

Οι σκέψεις μας μπορούν να μας παγιδεύσουν ή να μας απελευθερώσουν . Αντί  να μένουμε στο «απέτυχα» , μπορούμε να δούμε την εμπειρία ως μάθημα . Η ικανότητα να αναπλαισιώνουμε είναι κλειδί ανθεκτικότητας.

Το σώμα και ο νους είναι άρρηκτα δεμένα. Η αναπνοή , η κίνηση , ο ποιοτικός ύπνος και η φροντίδα του σώματος είναι οι λεγόμενοι «πυροσβέστες» που μειώνουν την ένταση του στρες.

Κανένας άνθρωπος δεν είναι ανθεκτικός χωρίς τον περίγυρώ του. Οι σχέσεις ( οικογένεια , φίλοι , κοινότητα)λειτουργούν σαν δίχτυ ασφαλείας που μας κρατά όταν πέφτουμε.

Όταν ξέρουμε γιατί αξίζει να συνεχίσουμε , αντέχουμε σχεδόν κάθε δυσκολία. Το νόημα είναι το καύσιμο που δίνει προοπτική και μετατρέπει τις κρίσεις σε ευκαιρίες ανάπτυξης.

Αφού παραπάνω μιλήσαμε και αναπτύξαμε τους πυλώνες της, τώρα θα αναφέρουμε τους δύο παράγοντες από τους οποίους αποτελείται η ανθεκτικότητα. Κατά πρώτον είναι οι παράγοντες επικινδυνότητας, αυτοί οι οποίοι προβλέπουν αρνητικά αποτελέσματα . Πιο συγκεκριμένα αυτοί οι παράγοντες που μας κάνουν ευάλωτους στις δυσκολίες που περνάμε. Για παράδειγμα , αν έχουμε κάποιες δυσκολίες στη σχέση με τον σύντροφο μας καταλαβαίνουμε ότι είμαστε πιο ευάλωτοι σε κάτι πιο αρνητικό που μπορεί να μας συμβεί.

Αντίθετα , οι προστατευτικοί παράγοντες είναι εκείνοι που μας προστατεύουν , μεσολαβούν και διευκολύνουν την προσαρμογή μας όπως θα ήταν οι καλές σχέσεις. Αυτοί λοιπόν οι δύο παράγοντες αλληλεπιδρούν και τελικά καθορίζουν το επίπεδο της ψυχικής ανθεκτικότητας που θα αναδείξουμε την κάθε δεδομένη στιγμή στην κάθε δυσκολία.

Πώς καλλιεργείται όμως η ανθεκτικότητα στην πράξη;

Ας ξεκινήσουμε με μικρές πράξεις αυτοφροντίδας όπως μια βόλτα, λίγα λεπτά χαλάρωσης ή ένα ποτήρι νερό είτε ακόμη και ένας καλός ύπνος. Μία άλλη επιλογή είναι να ξεκινήσουμε να γράφουμε ένα ημερολόγιο ευγνωμοσύνης . Πιο συγκεκριμένα, μπορούμε να γράφουμε τρία πράγματα για τα οποία νιώθουμε ευγνωμοσύνη στο τέλος της ημέρας. Μικρά ή μεγάλα δεν έχει σημασία διότι με αυτό τον τρόπο αλλάζουμε τον φακό με τον οποίο βλέπουμε τον κόσμο και αντιλαμβανόμαστε με θετική προσέγγιση της ζωής μας.

Μία άλλη λύση η οποία θα μας βοηθήσει είναι να «σπάμε» τα προβλήματα, να μην τρομάζουμε δηλαδή από το βουνό αλλά να κοιτάμε το επόμενο μικρό βήμα. Έτσι το αδύνατο , γίνεται σταδιακά εφικτό. Πιο συγκεκριμένα , όταν βλέπουμε όλη τη δυσκολία σαν ένα τεράστιο «βουνό» Π.χ Όταν λέω στον εαυτό μου: «Πρέπει να αλλάξω δουλειά , να βρω νέο σπίτι και να σταθώ στα πόδια μου ξανά» ο εγκέφαλος μαςβιώνει υπερφόρτωση με αποτέλεσμα να ενεργοποιείται ο μηχανισμός «φυγής» και το σώμα γεμίζει άγχος , ακινητοποιείται και νιώθει ότι δεν μπορεί να κάνει τίποτα. Οπότε , είναι προτιμότερο να εστιάζουμε σε μία «δυσκολία» τη φορά ώστε επιλύοντας την ο εγκέφαλος να νιώθει ασφάλεια διότι αντιλαμβάνεται έστω και μια μικρή πρόοδο.

Επιπλέον, κάτι άλλο που είναι αρκετά βοηθητικό είναι η αυτοσυμπόνια , να μιλάμε δηλαδή στον εαυτό μας όπως σε έναν καλό φίλο. Η καλοσύνη δεν είναι αδυναμία ίσα ίσα είναι ένας τρόπος να αντέχουμε. Τέλος , η συνειδητοποίηση ότι κάθε δυσκολία κρύβει και ένα μάθημα μας βοηθά να υιοθετούμε την στάση του μαθητή όπερ σημαίνει ότι τίποτα δεν πάει χαμένο.

Κλείνοντας , θα ήθελα να τονίσω και να διευκρινίσω ότι η ψυχική ανθεκτικότητα δεν μας γλιτώνει από τις καταιγίδες  , μας δίνει όμως την αυτοπεποίθηση να μπορούμε να τις ξεπεράσουμε . Κι αυτό μας επιτρέπει να ρισκάρουμε , να δοκιμάσουμε και να ζήσουμε πιο ελεύθερα. Γιατί αν ξέρω οτί μπορώ να ξανασηκωθώ , δεν φοβάμαι να πέσω τόσο έντονα.

Άρα, η ψυχική ανθεκτικότητα είναι μια στάση ζωής. Και όπως ανέφερα και παραπάνω δεν σημαίνει ότι δεν λυγίζουμε αντιθέτως μας επιτρέπει να λυγίσουμε αλλά να βρούμε τον τρόπο να ξανασηκωθούμε . Και να θυμάστε κάθε φορά που ξανασηκωνόμαστε , γινόμαστε λίγο πιο δυνατοί και λίγο πιο σοφοί.

Αν φυσικά δυσκολεύεσαι να χτίσεις μόνη/ -ος την ψυχική σου ανθεκτικότητα μη διστάσεις, κάλεσέ με για να βρούμε παρέα τον τρόπο αλλά και να δεις μέσα από τεχνικές πως μπορείς να δημιουργήσεις την καλύτερη εκδοχή του εαυτού σου.